DNVGL.NL

Breadcrumbs

Kabeldag 2016

Thema 2016: Kabelnetten voor groene energie.

DELEN:
PRINTEN:
Kabeldag 2016

Donderdag 24 november 2016 was er weer een kabeldag, gehost door DNV GL, waarin nieuwe ontwikkelingen op het gebied van energiekabels door middel van informatieve presentaties en interactieve workshops werden bediscussieerd door kabelexperts en ieder die iets met energiekabels te maken heeft. Ook dit jaar was het met circa 150 deelnemers en 15 stands op de ‘marktplaats’ weer een groot succes. 

Fred Steennis - Kabeldag 2016Nadat de dagvoorzitter, prof. Fred Steennis, de dag had geopend en zijn verwachting had uitgesproken dat de meeste mensen in de zaal het thema van deze kabeldag als zeer relevant en actueel zullen beschouwen, kon hij ook iedereen geruststellen met de verzekering dat de momenteel meest bekende persoon op aarde die het hier niet mee eens is, Donald Trump, zeker niet in de zaal aanwezig was. 

Frits Verheij - Kabeldag 2016Daarna ging het inhoudelijke deel van start met de keynote speech van Frits Verheij van DNV GL. Frits Verheij presenteerde wat - mede vanuit internationaal perspectief - wordt verwacht met betrekking tot de energietransitie de komende 15 jaar. Onderwerpen als het broeikaseffect, CO2 reductie en afspraken in relatie tot de energietransitie konden uiteraard niet achterwege blijven. Ook de verwachting dat het totale energieverbruik zal gaan afnemen, maar het elektriciteitsverbruik juist zal toenemen werd toegelicht. Technische trends, zoals de impact van zonne-energie, windenergie en opslag gaan allemaal hun impact hebben op de manier waarop we onze netten bedrijven en op de energieprijs. En die veranderingen in technologie en onze netten hebben weer veel impact op zaken als bijvoorbeeld cyber-security. Het is momenteel al zo dat 80% van de hack-gerelateerde aanvallen plaatsvinden op energiesystemen.
Tevens kwamen zaken als decentralisatie, de integratie van energiemarkten, de enorme hoeveelheid aan datageneratie, negatieve energieprijzen en de noodzaak voor meer flexibiliteit van de sector ter sprake. Die flexibiliteit vergt nieuwe standaardisatie en wellicht herverdelingen van de rollen in de sector. Nieuwe businessmodellen zullen worden geboren, welke - en zo eindigde Frits Verheij met een algemeen advies - een proactieve en flexibele houding van de spelers in de energiesector vereisen om daarin op een juiste manier te kunnen meegaan.

Bart Kruizinga - Kabeldag 2016Na deze brede blik over het gehele speelveld, dook de volgende spreker, Bart Kruizinga van de Technische Universiteit Eindhoven, de diepte in met een compleet nieuw onderzoeksgebied: inzicht in degradatieverschijnselen van laagspanningskabels. In het verleden is de aandacht voor onderzoek vaak naar de hoog- en middenspanning gegaan, maar door de energietransitie wordt het laagspanningsnet ook belangrijker. Dat terwijl nu al de totale kosten veroorzaakt door storingen in het laagspanningsnet twee maal zo hoog zijn als die in het middenspanningsnet. Faalmechanismen en degradatieverschijnselen wijken op belangrijke punten sterk af van die van de midden-en hoogspanning, terwijl er relatief weinig over bekend is.
Bart Kruizinga presenteerde de statistieken, die duidelijk maken dat naast directe graafschade vele fouten sluimerende fouten zijn. Eén van de problemen in de laagspanningskabels is gerelateerd aan aluminiumcorrosie, welke in combinatie met vocht en een stroom kan leiden tot volledig weggegeten geleiders. Bovendien blijken laagspanningskabels ook een soort van ontladingen te kunnen vertonen, die afwijken van die van de hogere spanningen, maar wel degelijk een soort ontladingen zijn. Deze verschijnselen leiden weer met name in combinatie met PVC tot geleidende paden en daarmee doorslag en sluimerende storingen. Al met al is hiermee een eerste stap in de richting van diagnostieken in het laagspanningsnet gezet, iets wat tot op heden van vandaag nog nauwelijks aanwezig is.

Simon Kamerbeek - Kabeldag 2016Simon Kamerbeek van Alliander hield vervolgens een presentatie die een compleet nieuwe blik gaf op hoe om te gaan met de inpassing van duurzame energiebronnen, zoals wind en zon, in het al bestaande energienetwerk. Oplossingen werden geboden die met hetzelfde investeringsgeld 40 tot 100% zouden kunnen verduurzamen, indien we slim omgaan met de inpassing van deze nieuwe opwekkers. Simon Kamerbeek heeft enkele ‘Smart Design’ ontwerpregels gepresenteerd, waarmee dit mogelijk kan worden. Deze hebben onder meer alles te maken met (1) het combineren van de aansluitingen van opwekkers, omdat die opwekkers vaak niet op hetzelfde moment energie leveren, (2) het zoveel mogelijk inzetten van het netwerk van de afnemers voor ook de opwekkers, (3) het gebruiken van de huidige redundantie in het net, en (4) ‘peaktrashing’, omdat ook voor duurzame opwekkers geldt dat de investeringsefficiëntie voor het eerste deel van het vermogen vele malen hoger is dan dat voor de laatste pieken. Geconcludeerd werd met de opmerking: ‘re-use is good, but refuse is better’ en het feit dat onderhoud en diagnostieken belangrijker gaan worden om de kabelcapaciteit optimaal en op deze manier te kunnen gaan benutten.

Edward Coster - Kabeldag 2016De volgende presentatie van Edward Coster van Stedin ging weer over het laagspanningsnet en wat de impact is van de energietransitie op het netontwerp. Eén van de toegelichte zaken is dat het huidige laagspanningsnet van oudsher altijd is gebaseerd op piekwaardes en er daarna geen enkel inzicht meer is. Dit moet wellicht veranderen, want afhankelijk van de gepresenteerde scenario’s, komen veel verbindingen snel in de kritieke zone. Een ander opvallend feit is ook dat blijkt dat zowel jonge als oude kabels nagenoeg even slecht presteren bij slechte omgevingscondities. Bovendien vallen toekomstige bottlenecks van capaciteit vaak niet over de bottlenecks van kwaliteit. Al met al aardig wat uitdagingen voor het managen van het laagspanningsnet de komende tijd.

Piet Soepboer - Kabeldag 2016De heren Piet Soepboer en Tjeerd Broersma van Enexis hebben een beschouwing gehouden over de behoefte en uitdagingen rond circulariteit van energiekabels. De ‘total cost of ownership’, met daarin meegenomen alles van de grondstoffen, via productie, installatie en netverliezen tijdens gebruik, tot en met het verwijderen na gebruik is beschouwd. Deze beschouwing heeft bij Enexis geleid tot wijziging van enige elementen in het kabelpakket. Tevens is gedacht aan duurzaamheid in de aanbesteding, door dit aspect te laten concurreren met betrouwbaarheid en kosten. Momenteel is dat percentage van invloed nog maar klein, maar wellicht moet er een gezamenlijke afspraak over komen. Voorbeelden van de technologische invulling hiervan zijn de P-laser van Prysmian, TKF’s PP laagspanningskabel en de 2-laagse buitenmantel.
Tjeerd Broersma - Kabeldag 2016Qua recyclebaarheid zijn er ook addertjes onder het gras te melden. Zo is de CO2 voetafdruk op papier vaak iets anders dan in de praktijk. Denk hierbij aan de CO2 voetafdruk van een handelsonderneming versus die van een fabriek, of het ‘groenwassen’ van grijze stroom. Eén van de vragen is tevens of circulariteit wel de weg is naar duurzaamheid. Is het zo niet beter vervanging zo lang mogelijk te voorkomen in plaats van kabels te recyclen, wat weer een leuke analogie was naar de eerdere presentatie van Simon Kamerbeek. En moeten dergelijke invoeringen van circulariteit niet op EU niveau worden ingevoerd om echt nut te hebben, of überhaupt praktisch uitvoerbaar te blijven? Duidelijk is dat er nog uitdagingen genoeg zijn.

Tijdens de kabeldag werd ook dit keer weer de mogelijkheid geboden aan de marktplaatsdeelnemers om gedurende 5 minuten iets korts, wellicht wat commerciëler van aard, te vertellen over nieuwe technologieën en mogelijkheden. Peter van der Wielen van DNV GL trapte deze sessie af met daarin het onderstrepen van het al eerder genoemde nut van de bepaling van conditie en restlevensduur om vervanging zo lang mogelijk uit te stellen zonder in te leveren in betrouwbaarheid. De combinatie van modellering, diagnosticeren en materiaaltesten werd toegelicht met daarin de toegevoerde waarde van de combinatie van alle drie. Tevens werd de nieuwe mogelijkheid van het onmiddellijk (binnen enkele minuten) detecteren en lokaliseren (1% van kabellengte) van een storing in een kabel gepresenteerd als onderdeel van het bekende Smart Cable Guard Systeem. Frank de Wild vervolgde met de opmerking dat we het best alles eraan kunnen doen om storingen te verminderen. Dit heeft alles te maken met kwaliteitsborging en -controle, van het gehele traject van design, engineering, specificatie, fabricage, testen, installatie en opleverbeproevingen. Edwin Pultrum, voorzitter van NEC TC20,  gaf een toelichting over normalisatie en met name een norm die gaat komen als uitwerking van de huidige TR62125 die gaat over ‘ environmental considerations’  van energiekabels. Peter Muller van Pfisterer-Batenburg presenteerde nieuwe connectoren voor wind turbines, outdoor dry-type eindsluitingen, snelle connecties voor noodtransformatoren en micro grids met hybride energieopwekking. Laurens Pots van TKF vervolgde met verduidelijking van een Europese verordering voor bouwproducten. De zogenaamde ‘Construction Product Regulation’ is een Europese wet die nu al geldt voor alle kabels in civiele constructies en gebouwen. Henk Geene sloot namens Prysmian-Draka af met de presentatie van 66kV prefab connecties voor wind turbines. De Click-Fit technologie is nu ook beschikbaar in de vorm van Y-joints ten behoeve van de connectie van 3 aders van interarray kabels. Tevens worden nog andere componenten voor connecties in windturbines getoond, allen met dezelfde stekkers en compactheid.

lunch - Kabeldag 2016Marktplaats - Kabeldag 2016Tijdens de lunch hadden alle deelnemers uitgebreid de mogelijkheid om de verschillende stands van de marktplaats te bezoeken en daar de verschillende nieuwe technologieën te bekijken. Daarnaast werd er - uiteraard - ook uitvoerig genetwerkt.

Na de lunch was het de tijd voor Frank Wester van TenneT, die een uitgebreid verhaal uiteenzette over de uitrolstrategie voor windparken op zee. Verschillende details rond het ontwerp werden uitgelegd, waaronder de exact locatie van de grens van de verantwoordelijkheid van de projectontwikkelaar voor de windenergie en TenneT. Op platvorm-stations op zee is iedere kubieke meter erg duur en daarom wel afgewogen en geoptimaliseerd. Frank Wester - Kabeldag 2016De ontwerpen zijn Lean, wat o.a. betekent dat alles een eigen cost/benefit afweging krijgt. De interface met de windontwikkelaars is eenduidig vastgelegd en alle ‘ nice to haves’ zijn veelal geëlimineerd. De ontwikkelingen gaan hard; ieder jaar komt er 700MW aan windenergie en daarmee ook gemiddeld 1 exportkabel bij. Het eerdere besluit om 66kV als interarray-spanningsniveau te kiezen blijkt tot nu toe een goed besluit, wat tevens goed is voor de BV Nederland.
Tevens besprak Frank Wester de ontwerpcriteria met betrekking tot de operatie en het aftoppen van het maximum vermogen, zoals ook al eerder tijdens de kabeldag voorbij kwam. Technische uitdagingen als resonanties van lange kabels, harmonischen, tijdelijke overspanningen, verliezen in armeringsdraden (opgelost met PE draden), het kruisen van zeeweringen en zee-objecten en bodemmorfologie kwamen ook voorbij. Frank Wester sloot af met de middellange termijnvisie met parken zoals  IJmuiden-ver, en de lange termijn visie met de ideeën rond de Dogger-bank, waar een potentie ligt van 70GW aan wind.

workshops - Kabeldag 2016In de middag stonden er interactieve sessies op het programma met twee rondes van 5 workshops, waarin iedereen de mogelijkheid had uitgebreid te discussiëren over de verschillende onderwerpen en verder de diepte in te gaan. De onderwerpen van de 5 workshops kwamen grotendeels overeen met de eerder gehouden presentaties, die daarmee tevens als inleiding voor de workshops dienden. Na afloop van de workshops werden de belangrijkste conclusies plenair met de anderen gedeeld. 

Gemeenschappelijke conclusies van alle workshops zijn dat er nog veel uitdagingen op dit gebied te overwinnen zijn, maar er steeds meer duidelijk wordt over de richting van de oplossingen. Belangrijke stappen zijn te nemen, vooral indien men hierin de samenwerking opzoekt.

Fred Steennis sloot de kabeldag af met de concluderende woorden dat de kabeldag zeker enerverend is geweest, mede vanwege de actualiteit van het onderwerp, maar ook door de actieve houding van de deelnemers. Belangrijk en consensus lijkt er te zijn over het belang van samenwerking en het nu zetten van stappen om straks niet voor een (ongewenst) voldongen feit te staan. De renewables zijn er al en zullen nog flink uitbreiden en de meeste mensen aanwezig op de kabeldag zijn verantwoordelijk dat te faciliteren. Vanwege het onderwerp hebben de netbeheerders bij deze kabeldag een wat prominentere rol gekregen, die ze enthousiast en kundig hebben ingevuld. Wellicht is het de volgende keer weer tijd een andere groep wat meer naar voren te schuiven.

Groene energizer - Kabeldag 2016Na de afsluiting hebben de deelnemers onder het genot van een drankje en een borrel nog even nagepraat. Na afloop was er voor iedereen nog een groene 'energizer' als aandenken.

Al met al een zeer succesvolle kabeldag, misschien wel de meest succesvolle tot nu toe, met een thema dat de komende tijd nog zeer belangrijk blijft. Wij kijken weer uit naar de volgende editie in 2018!

reactie deelnemers - Kabeldag 2016Een aantal reacties van deelnemers:
"Altijd een goed moment om mensen uit de sector tegen te komen"
"Een goede aanvulling op de dagelijkse werkzaamheden"
"Leerzaam, interessante dag"
"Mooie gelegenheid om ervaringen uit te wisselen"
"Prima netwerkdag"